Vorige week publiceerde TNO: Samenwerken in de wijkaanpak: ervaringen met bewonersparticipatie in acht proeftuinen aardgasvrije wijken. Hierin neemt TNO het participatieproces van acht proeftuinen onder de loep.

Nicole de Koning en Melanie Klösters die het onderzoek leidden geven aan dat gemeenten aanvankelijk te vaak vooral naar de technische oplossingen keken en te weinig aandacht hadden voor de bewoner. Veel gemeenten zijn aan de slag gegaan zonder concreet participatieplan.

Een paar van de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen zijn:

    • Er is behoefte aan ondersteuning vanuit de Rijksoverheid (bijvoorbeeld een landelijke campagne over de transitie naar aardgasvrije wijken).
    • Proeftuinen grijpen de aardgasvrijtransitie aan om ook andere opgaven in de wijken aan te pakken, zoals sociale opgaven (onder andere leefbaarheid verbeteren, sociale problematiek verminderen) en technische opgaven (onder andere vervanging van de riolering).
    • Alle proeftuinen hebben in meer of mindere mate te maken gehad met weerstand bij bewoners, met name bij een kleine groep. Weerstand verminderen kan door in een vroeg stadium met bewoners de dialoog aan te gaan over hun behoeften en wensen.
    • De communicatie-aanpak in de proeftuinen vraagt veel capaciteit maar is een essentieel onderdeel van de aanpak. Belangrijke onderwerpen zijn betaalbaarheid en het wegnemen van zorgen over gedoe.
    • Op verschillende momenten inwoners tijdens de planvorming betrekken zorgt voor draagvlak.
    • Gemeentes kunnen soms zelf ook nog wat extra expertise gebruiken.
    • Er wordt gebruik gemaakt van voorbeelden van concrete aardgasvrije toepassingen om bewoners een beter beeld te geven wat de transitie gaat betekenen in hun woning.

“Breng bewoners in kaart”, zeggen de onderzoekers. “Benut hun kennis, stel vast waarover ze kunnen meebeslissen, kortom: maak een duidelijk participatieplan. Dat geeft gemeente en bewoners houvast. Werk ook aan een goede relatie met andere stakeholders als woningcorporaties, warmtebedrijven, adviseurs, aannemers en installateurs. Denk na over barrières die bewoners kunnen ondervinden en benut hun positieve ervaringen.”

Het rapport ‘Samenwerken in de wijkaanpak’ is onderdeel van het langjarige onderzoeksprogramma van TNO ‘Transitieproces in de wijk’. Lees ook de eerder verschenen onderzoeken Drijfveren en barrières aardgasvrij wonen in kaart en De kracht van het collectief.